Welkom

Hartelijk welkom op de website van Tijdschrift Taal, een samenwerkingsproject tussen LOPON², Onderwijsontwikkeling Nederland en SLO, uitgegeven door Uitgeverij Koninklijke van Gorcum. 

Bekijk alle columns

Word abonnee

Bekijk hier de opties

Redactie

Neem contact op met de redactie
Redactioneel

Redactioneel

 

Uit de Staat van het Onderwijs 2021 blijkt dat het niet goed gaat met de basisvaardigheden van onze leerlingen. De zorgen over lezen, schrijven, rekenen, digitale geletterdheid en burgerschap komen nadrukkelijk aan de orde. Goede basisvaardigheden zijn essentieel voor een succesvolle onderwijsloopbaan en om je te...

Artikelen

Leren lopen met zevenmijlslaarzen

Aan de slag met de zeven principes van krachtig taalonderwijs én taalkrachtig onderwijs in de lerarenopleiding/pabo

De zevenmijlslaarzen van taalkrachtig onderwijs: geen sprookje, dat was de kop boven een artikel van Moonen et al. 2021. In dat artikel kreeg je een beschrijving van de zeven didactische principes van krachtig taalonderwijs én taalkrachtig onderwijs. In de Educatieve Bacheloropleiding Lager Onderwijs aan Arteveldeho...

Artikelen

Functioneel veeltalig leren in de klas: makkelijker gezegd dan gedaan?

Een didactisch model om thuistalen van meertalige kinderen te benutten in de klas.

Hoe ga je als leerkracht het beste om met de thuistalen van meertalige kinderen in de klas? Welk beleid hanteer je als school? Is meertaligheid een troef of juist een obstakel voor het leren? Het zijn nog steeds heikele thema’s die gegarandeerd stof leveren voor geanimeerde discussies in een schoolteam. In dit artik...

Artikelen

Metaconceptueel grammaticaonderwijs: wat betekent dat voor les en toets?

Leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs worstelen geregeld met grammatica: ze lijken door de bank genomen maar weinig diepgaand inzicht in deze abstracte materie te verwerven. Leraren hebben op dat gebied hun eigen worsteling. Ze vinden grammatica vaak uitdagend om te onderwijzen en worden daarbij niet geh...

Columns

Leesoffensief? We halen toch ruimschoots onze ambities?

“De leesvaardigheid van onze leerlingen daalt” of “Onze leerlingen verlaten de school niet taalvaardig genoeg”. Er staan tegenwoordig in heel wat artikelen en blogs zinnetjes van deze strekking. Je zou er bijna van gaan denken dat onze leerlingen ongeletterd de basisschool verlaten.

 

Ik merk dat ik er een beetje ...

Peerinteractie bevorderen in meertalige contexten

Bevindingen van een praktijkgericht onderzoek

De toenemende talige en culturele diversiteit in basisscholen brengt didactische uitdagingen met zich mee om meertaligheid beter te benutten. Peerinteractie (interactie tussen leerlingen) vormt daartoe een kansrijke context (Cekaite et al., 2014; Walsweer, 2015). Onduidelijk is echter hoe leerlingen in het (Nederlan...

Effectieve feedback? Geen punt!

Een stappenplan voor het geven van feedback op schrijfproducten

Het niveau van de schrijfvaardigheid van leerlingen is in alle onderwijsniveaus een punt van grote zorg. Hoe til je de schrijfprestaties van leerlingen op een hoger plan? Het geven van feedback is één van de effectiefste interventies, maar hoe doe je dit op een manier zodat leerlingen hier ook echt iets van leren? I...

Artikelen

Helden, schurken of domweg watjes?

Wetenschappers en technologen in fictie en non-fictie voor kinderen

Wat vertellen jeugdboeken over wetenschappers en technologen? Zijn het helden, schurken of domweg watjes? Veel kinderen zijn enthousiast over wetenschap en techniek, maar weinigen willen later zélf een beroep in die domeinen uitoefenen. Nochtans zijn wetenschap, techniek en technologie niet meer weg te denken uit de...

Agenda

Agenda

Schrijfonderwijs (14 oktober 2022)

Vind jij het ook belangrijk dat kinderen goed leren schrijven? Wil jij weten hoe het nu echt met het schrijfonderwijs in Nederland en Vlaanderen gesteld is? Neem je graag deel aan inspiratiesessies over schrijfonderwijs? Kom dan op vrijdag 14 oktober (in Kortrijk) naar een nieuwe ...

Artikelen

Blikvangers

De zeven pijlers van onderwijs in begrijpend lezen

In De zeven pijlers van onderwijs in begrijpend lezen is, onder redactie van Thoni Houtveen en Roel van Steensel, kennis gebundeld onderwijs in begrijpend lezen. Leesexperts uit Nederland en Vlaanderen geven inzicht in theorie over, onderzoek naar en praktische to...

Redactioneel

Redactioneel

Het lerarentekort is momenteel een serieus probleem in Nederland en Vlaanderen. Schoolbesturen en directies zitten met de handen in het haar, omdat steeds meer vacatures open blijven staan. Het tekort is nog nooit zo schrijnend geweest.

De structurele krapte op de arbeidsmarkt zien we al jaren op ons afkomen: lerar...

Artikelen

Taalsteun: meer dan een grabbelton

Veel leerlingen hebben steun nodig bij het begrijpen van teksten en het helder formuleren van hun redeneringen in diverse schoolvakken. Elke leraar kiest daar eigen vormen voor. Welke vorm van taalsteun is effectief? Hajer en Meestringa pleiten in het Handboek taalgericht vakonderwijs (vierde herziene druk, 2020) vo...

Taal leren met een dino

Achtergronden van een programma voor het nieuwkomersonderwijs

Voor kinderen van 6 tot 12 jaar die ‘nieuw’ in Nederland komen is er nieuwkomersonderwijs, een jaar waarin ze in hoog tempo Nederlands leren om vervolgens in te stromen in het reguliere basisonderwijs. De grote verschillen in leeftijd, ontwikkeling en achtergrond tussen kinderen maken het nieuwkomersonderwijs tot co...

Columns

Boeken proeven

Dat (veel) lezen belangrijk is, weten we allemaal. Het is goed voor de concentratie, het ontwikkelt de fantasie. De woordenschat en het taalinzicht worden vergroot, het ontspant, het vergroot je kansen op school en later ook op het krijgen van werk. Het is voeding voor het brein! Je zou denken dat dat genoeg motivat...

Artikelen

Taaltrajecten voor laaggeletterde adolescenten

Steeds meer kinderen groeien meertalig op. Bovendien spreekt een groot deel van de meertalige leerlingen in het Vlaamse onderwijs een of meerdere thuistalen die verschillen van de onderwijstaal. Eenmaal op school moet een deel van die leerlingen de onderwijstaal nog volop verwerven. Dat fenomeen doet zich voor op al...

Artikelen

Voorwaarden voor effectief leesonderwijs de eerste opbrengsten van de Kennistafel Effectief Leesonderwijs

De leesprestaties van Nederlandse leerlingen dalen en leerlingen zijn weinig gemotiveerd om te lezen. De oorzaak wordt al snel bij de leraren in de klas gelegd. Zij zouden onderwijs verzorgen dat niet voldoende oplevert. Maar is dit wel terecht? Zijn alleen de leraren verantwoordelijk voor de leesprestaties van de l...

Artikelen

Schrijfonderwijs op peil

In maart 2021 verscheen Peil.Schrijfvaardigheid, het rapport van de Onderwijsinspectie over het peilingsonderzoek schrijfvaardigheid (2018-2019) in het (speciaal) basisonderwijs. De resultaten geven inzicht in de schrijfvaardigheid van leerlingen in termen van de referentieniveaus en in de vormgeving van het schrijf...

Artikelen

Leesonderwijs, op afstand bestuurbaar?

Goed leesonderwijs is een vak apart. De leerkracht, de lesmethoden en de thuisomgeving spelen hierin een belangrijke rol. Toen de scholen in het voorjaar van 2020 plotseling werden gesloten, moesten leerkrachten noodgedwongen leesonderwijs op afstand vormgeven, zonder gedegen voorbereiding, ondersteuning of voorbeel...

Agenda

Agenda

Netwerkdag: Landelijk Netwerk Taal:  Plezier in taal

Op donderdag 24 maart 2022 hoopt het Landelijk Netwerk Taal weer een inspirerende netwerkdag te organiseren met als thema ¨Plezier in taal: ‘gewoon’ op locatie (met in achtneming van de dan geldende maatregelen).
Vanuit verschillende invalshoeken zullen de sprek...

Blikvangers

Handboek Taalgericht vakonderwijs

Handboek taalgericht vakonderwijs beschrijft concreet hoe docenten aandacht kunnen besteden aan de rol van taal in het vak of beroepsgerichte programma's om zo leerlingen optimale begeleiding te kunnen geven. Belangrijk hierbij is om te focussen op de talige kant van het vakonderwi...

Redactioneel

Redactioneel

Als ik naar buiten kijk, schijnt de zon. Het is lente: ik zie nieuwe bladeren aan bomen en struiken komen, het wordt steeds groener om ons heen, de koeien lopen weer buiten en de schapen maken een dansje. Alles lijkt zonniger. Zelfs de mensen op straat vermaken zich weer op terrasjes en ogen een stuk vrolijker dan i...

Het effect van lezers- en tekst kenmerken op het verwerken van teksten

Begrijpend lezen is een van de belangrijkste vaardigheden die we leren op school. We moeten informatie uit teksten begrijpen om goed te kunnen functioneren op school en in het dagelijks leven. Begrijpend lezen is niet alleen een belangrijke vaardigheid, het is ook een complexe vaardigheid. Tijdens het lezen kan er v...

Schooltaalontwikkeling

Hoe de schooltaal in de rekenles op een hoger plan te brengen

Verschillende onderzoeken tonen aan dat leerlingen die het schooltaalregister beter beheersen ook beter presteren. Schooltaal is van wezenlijk belang bij de rekenontwikkeling van leerlingen, bijvoorbeeld bij het leren van de taal die nodig is bij wiskundig redeneren. Leerlingen die van huis uit niet vertrouwd zijn m...

Artikelen

De zevenmijlslaarzen van taalkrachtig onderwijs: geen sprookje

Onderwijs- en taalexperten zijn het met elkaar eens. Boeiend, ambitieus, geïntegreerd en eigentijds: dat moet het onderwijs Nederlands in de 21ste eeuw zijn. Ongetwijfeld is dat ook de ambitie van elke leraar. Maar hoe breng je dat dagelijks in de praktijk?

Artikelen

Online lezen: waarom leren ze het nergens?

Vrijwel alle informatie staat tegenwoordig op internet, leren gebeurt vooral online. Het onderwijs, de maatschappij en het bedrijfsleven verwacht van ons, burgers, dat we digitaal geletterd zijn. Maar velen zijn dat niet, ook niet de ‘digital natives’ die op onze schoolbanken zitten. Dit is een uitdaging voor het on...

Columns

Thuisonderwijs: boetseren met boter

Sta me een houtskoolschets toe: een laptop – groots – op de keukentafel, boeken als bloemblaadjes eromheen gedrapeerd, achteloos, en dááromheen, verspreid over de eetkamerbank en -stoelen, nog achtelozer, een peuter, kleuter en twee middenbouwleerlingen, allemaal van mij. Achter het laptopscherm wachten vijftien stu...

Artikelen

Rijk taalonderwijs is meer dan tips & tricks

Nieuwe woordenschat verwerven leerlingen niet door lijstjes met moeilijke woorden en hun verklaring uit het hoofd te leren. Wat nodig is, is een rijke taalomgeving waarin ze hun woordenschat volwaardig kunnen ontwikkelen. In een eerder artikel gingen we hierop in. Maar hoe gebeurt dat het best in de klas? Welke dida...

Artikelen

Sterk leesonderwijs maak je samen: leesbeleid in de praktijk

Het is ondertussen tot in elke leraarskamer doorgedrongen: Nederlandse en Vlaamse leerlingen zijn steeds minder gemotiveerd tot lezen (PIRLS, PISA). Bovendien zijn ze er ook steeds minder vaardig in. En dat in een 21eeeuwse informatiemaatschappij. Dat er ‘iets’ moet gebeuren, is duidelijk. Het Algemeen Secretariaat ...

Agenda

Agenda

Online event: Landelijk Netwerk Taal | Effectieve interventies

Het Landelijk Netwerk Taal organiseert haar jaarlijkse netwerkdag in het najaar. Op donderdagmiddag 30 september en dinsdagmiddag 5 oktober kun je online sessies volgens over effectieve interventies in het taalonderwijs op de basisschool. Op 30 septemb...

Blikvangers

Volop Taal

In dit handboek worden wetenschappelijke inzichten over hedendaags, uitdagend en taalkrachtig onderwijs vertaald in zeven didactische principes. Deze principes worden uitgewerkt in praktijkverhalen/toepassingen. Aan de hand van zes kijkwijzers kun je kritisch naar je eigen lesvoorbereiding en onderwijsaa...

Redactioneel

Redactioneel

Het is alweer een jaar geleden dat het woord Corona aan ons dagelijks woordgebruik werd toegevoegd en de wereld van de ene op andere dag voor een groot deel op slot ging. Al een jaar werken we op afstand met vaak een digitaal systeem als belangrijkste communicatiemiddel. We hebben ons een andere taal eigen moeten ma...

Artikelen

Expliciet woordenschatonderwijs voor alle leerlingen?

Een grote woordenschat is belangrijk voor het begrijpen en produceren van taal. In dit artikel vragen we ons af waarom het ons niet goed lukt om woordenschatonderwijs te geven dat de woordenschat van leerlingen ook daadwerkelijk vergroot. Is het eigenlijk wel zinvol om alle leerlingen expliciet woordbetekenissen aan...

Artikelen

Wanneer groepswerk écht rendeert

Een praktijkonderzoek

De meeste Nederlandstalige boeken over groepswerk geven nuttige adviezen over soorten opdrachten, organisatie en taakverdeling, en manieren om een werksfeer te creëren. Eén cruciaal aspect bleef echter lange tijd onderbelicht: het spreken zelf, meer bepaald de juiste gespreksregels. Niet dat leraren daar niets over ...

Artikelen

Leesbevordering op de pabo

Hoe pabodocenten de leesbevorderaars van de toekomst opleiden

De vraag hoe het leesplezier van kinderen te vergroten lijkt actueler dan ooit. Pabo’s vervullen daarbij een belangrijke rol, want pabostudenten zijn immers de leesbevorderaars van de toekomst. In dit artikel beschrijf ik de resultaten van een landelijk onderzoek naar leesbevordering op de pabo.

Artikelen

Lezen, experimenteren, begrijpend lezen

Hoe begrijpend leesonderwijs en W&T-onderwijs elkaar kunnen versterken

Hoe kun je begrijpend lezen en onderwijs in Wetenschap en Technologie (W&T) effectief integreren? En wat hebben leerkrachten daarvoor nodig? Deze vragen staan centraal in het onderzoek van TechYourFuture dat wordt uitgevoerd door Hogeschool Saxion, Hogeschool iPabo, Eduseries en CED-groep. Dit artikel beschrijft de ...

Columns

De macht van het woord

Het klinkt wellicht niet geloofwaardig uit de mond van een kinderboekenschrijver, maar het is toch echt zo: als kind was ik niet zo talig. In mijn herinnering deed mijn oudere zus Marieke meestal het woord. Ik zweeg. Het zijn vooral de kinderboeken van W.G. van de Hulst die mij de taal hebben binnengelokt. Mijn moed...