Welkom

Iris Vansteelandt en Jona Hebbrecht schreven een handboek waarin alle recente inzichten ten behoeve van goed leesonderwijs verzameld zijn. De doorlopende leeslijn van ontluikende geletterdheid naar gevorderde geletterdheid wordt beschreven en voorzien van praktische aanbevelingen. Leesbegrip bevorderen met rijk teks...

Stichting Lezen: Ruim baan voor lezen (1 oktober 2024)

Speciaal voor pabodocenten organiseert Stichting Lezen een congres over meer, gevarieerder en diepgaander lezen door aankomende leraren. Het liefst wensen we natuurlijk dat alle pabostudenten lezen in de lengte (meer lezen), lezen in de breedte (lezen inzetten...

Het is begin januari, het nieuwe jaar is begonnen. Een moment waarop veel mensen goede voornemens voor het voorliggende jaar overdenken. Maar, natuurlijk zijn er ook mensen die daar (juist op dit klassieke moment) niet over na willen denken. Ik daag jullie toch graag uit om stil te staan bij goede voornemens voor je...

De laatste jaren vinden serious games en virtual reality (VR) steeds meer hun weg naar de basisschool. Kan deze technologie ook behulpzaam zijn bij het onderwijs in mondelinge taalvaardigheid? De wetenschappelijke inzichten over serious games en over taalonderwijs vormden de basis voor de ontwikkeling van het VR-spe...

Ik lees nu en dan mijn verhaal Springdag voor een groepje jonge kinderen. 

Een kwart van de Nederlandse bevolking leest niet op het niveau dat nodig is om in de huidige maatschappij te functioneren (Gubbels, 2019). Goed onderwijs moet ervoor zorgen dat deze groep mensen tot het minimum wordt beperkt. In 2022 stonden de kranten echter vol met artikelen over de dalende leesvaardigheid van ba...

Met de veelheid aan rapporten over de leesvaardigheid en leesmotivatie van Nederlandse en Vlaamse leerlingen zijn er allerlei discussies losgebarsten over het leesonderwijs. Zo stelt het onderwijsveld de status van ‘begrijpend lezen’ als apart vak ter discussie en vragen ook sommige wetenschappers zich af in hoeverr...

Stap een klas in een multiculturele basisschool binnen en bekijk het aanbod van prentenboeken voor de leerlingen. Hoe groot is de kans, denkt u, dat ook deze boeken multicultureel zijn? Dat is wat Christina Van Goethem, Rovena Hoxha, Nancy Marivoet en Anouck Smeets van de AP Hogeschool in Antwerpen onderzochten voor...

In dit artikel doen we verslag van een deel van het door NRO gefinancierde ontwerpgericht onderzoek ‘Leraren als leesbevorderaars’, waarvoor we een aanpak hebben ontwikkeld die is bedoeld om leraren te versterken in hun rol als leesbevorderaar (Jongstra et al., 2023). De aanpak bestond uit een aantal verschillende e...

Op woensdag 18 oktober gaf ik bij het Vlaamse onderwijsmagazine Klasse een webinar over effectief leesonderwijs. De sessies startten met vier statements die ik zelf gekozen had. Na de webinar kregen de aanwezigen de kans om via een chatkanaal vragen te stellen. Deze tekst geeft een overzicht van de verschillende pun...

LNT: Goede gesprekken in de klas! (21 maart 2024)

Landelijk Netwerk Taal organiseert op donderdag 21 maart een netwerkbijeenkomst met lezingen en workshops over interactie in de klas. Vanwege deze grote waarde van gesprekken is in de geactualiseerde conceptkerndoelen een apart subdomein ‘Interactie’ opgenomen, met ...

Taal en rekenen in het PABO-onderwijs: thematische analyse

De Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) heeft een thematische analyse uitgevoerd naar taal en rekenen op de PABO. De NVAO heeft in kaart gebracht hoe de recente positieve accreditaties van de lerarenopleidingen zich verhouden tot signalen van ...

Dit redactioneel is geschreven voor de zomervakantie, net nadat het PIRLS-rapport verscheen. Een confronterend rapport waarin de cijfers glashelder laten zien dat het in Nederland en Vlaanderen met de leesprestaties van onze leerlingen niet goed gaat.

We maken ons zorgen, sterker nog, we maken ons al een tijdje ...

De jeugdboekenmaand in Vlaanderen zit erop. Het thema was geluk, in de meest brede zin van het woord, dus stond ook leesgeluk of leesplezier centraal. En laat dat leesplezier, zowel in Vlaanderen als in Nederland de laatste jaren flink achteruit gegaan zijn. Kinderen lezen minder én minder graag. En dat is verontrus...

Begrijpend lezen is een complex proces waarin verschillende soorten kennis, vaardigheden en attitudes een rol spelen. In de vorige editie van Tijdschrift Taal werden drie essentiële talige vaardigheden besproken die te maken hebben met verbanden leggen tussen woorden en zinnen: het besef van de structuur van zinnen,...

Nederlandse kinderen hebben moeite met tekstbegrip. Of we nu afgaan op de eindtoetsen, de rapporten van de Onderwijsinspectie of internationaal vergelijkend onderzoek (PIRLS): feit is dat Nederlandse leerlingen steeds minder taalvaardig zijn. Dit is een probleem dat niet alleen in de leesles opgelost kan worden, maa...

De Pirls-resultaten die in mei 2023 werden gepresenteerd lieten het weer zien: de leesvaardigheid van Nederlandse tienjarigen is in de afgelopen vijf jaar gedaald (Swart e.a., 2023). Frustrerend, want we steken al jaren veel tijd en energie in ons leesonderwijs en toch zien we de motivatie voor en de vaardigheid in ...

De nieuwe PISA-resultaten laten zien dat de vaardigheid in begrijpend lezen van Nederlandse kinderen opnieuw gedaald is (Gubbels, et al., 2019). Nederlandse leerlingen scoren lager dan alle voorgaande jaren en voor het eerst ook lager dan het gemiddelde van de andere 15 Europese landen die aan het PISA onderzoek mee...

Een keer in de vijf jaar vindt het internationale vergelijkend onderzoek naar de begrijpend leesvaardigheid van tienjarigen plaats: PIRLS (Progress in International Literacy Study). In dit artikel vergelijken we de begrijpend leesprestaties van Nederlandse leerlingen (uit groep 6) en Vlaamse leerlingen (uit het vier...

Onderzoek toont aan dat jongeren zowel in formele, schoolse schrijfsituaties (Vandekerckhove & Sandra, 2016) als in informeel, online taalgebruik (Surkyn et al., 2020) erg veel dt-fouten maken. Nochtans zijn de regels voor de werkwoordspelling gemakkelijk te beschrijven (bijvoorbeeld stam + t) en is analogisch spell...

Bijna alles wat je moet weten over thematisch onderwijs

De aankondiging van het nieuwe boek van Martin Bootsma en Eva Naaijkens is veelbelovend. In Bijna alles wat je moet weten over thematisch onderwijs laten zij zien hoe het team van een basisschool thematisch onderwijs kan ontwerpen en geven, waarin niet allee...

Netwerk Didactiek Nederlands (15 september 2023)

De jaarlijkse didactische conferentie van Netwerk Didactiek Nederlands vindt op 15 september plaats in Antwerpen. Het netwerk richt zich op lerarenopleiders Nederlands, docenten Nederlands aan hogescholen en universiteiten, vakdidactici Nederlands, pedagogisch begele...

Bij het artikel 'Interactief voorlezen doe je zo' uit Tijdschrift Taal jaargang 13 nummer 22 zijn abusievelijk twee verkeerde auteursnamen terechtgekomen. Het betreffende artikel is geschreven door Silke Vanparys en Iris Vansteelandt. De redactie biedt hiervoor haar excuses aan.

Het artikel 'Aandacht voor mondel...

Als hoofdredacteur van Tijdschrift Taal mag ik voor ieder nummer een redactioneel schrijven. Voordat ik daarmee begin, vraag ik mezelf altijd af: ”Wat speelt er in de wereld van het taalonderwijs?”

Op dit moment speelt er veel, heel veel! Van alle kanten vliegen de problemen om onze oren. Zoals de zorgen die de Ond...

“Onze leerlingen struikelen over lastige teksten” en “Collega’s van andere vakken zien niet dat zij zelf veel aan taalvaardigheid kunnen doen; hoe kunnen we hen bereiken?” Toen ik deze geluiden vorige maand hoorde van docenten en taalcoördinatoren waande ik me terug in de jaren negentig. Toen kwam deze aandacht voor...

Omdat lezen loont

In de bundel Omdat lezen loont wordt het leesonderwijs in Nederland beschouwd vanuit veel perspectieven. Een breed scala aan betrokkenen komt aan het woord, zowel in diepgaandere bijdragen als in columns. Hierdoor voegt dit actuele boek echt iets toe aan alle publicaties die inmiddels over de lees...

Kansengelijkheid - Actualisatie kerndoelen Nederlands (30 maart 2023)

Landelijk Netwerk Taal organiseert in samenwerking met MeerTaal op 30 maart een netwerkdag over ‘Kansengelijkheid in het taalonderwijs’. Hoe kunnen wij het taalonderwijs zo vormgeven dat het kansen biedt voor alle leerlingen?
Parallel aan de net...

Dit artikel beschrijft hoe uitdagende, interactieve workshops met een kunstzinnige oriëntatie een positief effect hebben op de betrokkenheid van leerlingen en kansen creëert om het Nederlands te verwerven in een betekenisvolle en krachtige leeromgeving. De leerlingen werken in kleine groepjes samen aan een kunstproj...

Wereldoriëntatie kan niet ontbreken in een masterplan voor de aanpak van basisvaardigheden in het onderwijs, vinden uitgevers Annemarie Heuts en Lian van de Wiel van Blink. Zij laten zien hoe zij op basis van inzichten uit wetenschappelijk onderzoek en de lespraktijk een nieuwe onderwijsaanpak ontwikkelen waarbij ta...

Begrijpend lezen is een complex proces waarin verschillende soorten kennis, vaardigheden en attitudes een rol spelen. Wat betreft kennis zijn orthografische, linguïstische en algemene kennis van groot belang (Perfetti & Stafura, 2014; Aarnoutse, 2019). Daarnaast moeten lezers over verschillende vaardigheden beschikk...

Leerkrachten, bibliotheekmedewerkers en andere leesbevorderaars kijken elk jaar uit naar de Voorleesweek. Dé week waarin leerkrachten op scholen, leerlingen en ouders het lezen een extra implus kunnen geven met hartverwarmende en leerrijke voorleesmomenten. Zeker is dat voorlezen het hele jaar belangrijk blijft, op ...

Mondelinge communicatie is een belangrijk leerdomein en staat dit schooljaar centraal in peilingsonderzoek dat door de inspectie van het onderwijs wordt uitgevoerd. Met het peilingsonderzoek wordt gekeken wat leerlingen aan het einde van het (speciaal) basisonderwijs kunnen én hoe scholen het onderwijsaanbod vormgev...

Als we kinderen en jongeren beter en liever willen leren lezen, wat is daar dan voor nodig? Eén van de antwoorden luidt: rijke teksten. Dat zijn authentieke teksten waarin auteurs hun volle taalpotentieel laten zien. Ze zijn niet aangepast aan een bepaald (educatief) doel, maar zetten wel aan tot reflectie en intera...

Uit de Staat van het Onderwijs 2021 blijkt dat het niet goed gaat met de basisvaardigheden van onze leerlingen. De zorgen over lezen, schrijven, rekenen, digitale geletterdheid en burgerschap komen nadrukkelijk aan de orde. Goede basisvaardigheden zijn essentieel voor een succesvolle onderwijsloopbaan en om je te...

De zevenmijlslaarzen van taalkrachtig onderwijs: geen sprookje, dat was de kop boven een artikel van Moonen et al. 2021. In dat artikel kreeg je een beschrijving van de zeven didactische principes van krachtig taalonderwijs én taalkrachtig onderwijs. In de Educatieve Bacheloropleiding Lager Onderwijs aan Arteveldeho...

Hoe ga je als leerkracht het beste om met de thuistalen van meertalige kinderen in de klas? Welk beleid hanteer je als school? Is meertaligheid een troef of juist een obstakel voor het leren? Het zijn nog steeds heikele thema’s die gegarandeerd stof leveren voor geanimeerde discussies in een schoolteam. In dit artik...